Man Jack dya Kubardya

Envie este artigo por email

1.- Omuvu wa 1963 wakexile mu ulengelu we mu Lwanda, benyaba.

1.- Omuvu wa 1963 wakexile mu ulengelu we mu Lwanda, benyaba. 2.- Mu sanzala imoxi ya mbonge ya Lwanda, mu kizuwa kina kwila mwanya wakexile mukutemesa okuma kala kyaviza kukibanga, anandenge akexile mukwendela ku dima dya ndundulu inanuka: amoxi akexile mukusota okisokelelu kya kyela mukufikisa kutakula ondundu yonoyo mu wanda wa jinguma, aba akamukwa hanji akexile mukulangela o wanda wa mu kifwa kyoso kyoso, mukutakula ondundulu yonoyo dikanga dina: mukujokota okitangana kya kyela; mukubatajala ukatelu wa makutu ku mukutu anga mukukala hanji mukukwatela mutu wadyanga bu kanga dya musanzu wonene mukumutundisa mu dikanu dya wanda wa wenyo.. 3.- Mu kitangana kimoxi kyadivungu ni kidi, okutonoka ni ndundulu yenoyo kwemana! 4.- Okimbumbu okyo kyotakwile mu wanda wolange kwa muzangala dijina dye Santito Matias, kyabokwene mu lumbu lwa dibata dya man Zeka, mutu wenyo kwila mu itangana ndumba watandukile kya jindundu ni poko ku polo ya ndumba dyaatu asaluka mukumona okyela tunde kyamateka ndu mwene mu kisukilu kye kya. Mukonda dya utondalu, ndumba dya atu akexile kwenyoko akwata mukuxinganeka, pala kizuwa kyanda kwizaku, okizuwa kyatokala pala kukumbulula man Zeka mwenyo, mu njila yabeta mukusosa yala mu njila yala ku dima dya njila iyi, kyoso mwanya wajimbidila kya!
5.- Okixinganeku kyenyeki kyadyanga, kwala amoxi mu dya, kyakexile kyakalunga; aba ku mbandu ya atu akamukwa, kiki kyakexile ngo kikexilu kyonzokala ni kisukilu kyene kimoxi: ondundulu yotanduke mukonda dya jinjinda ja mukwa dibata dyenyodyo dyatambula ndundu, mukukala mukudikisa poko bu maku; okubonza kwa atu kwosambuke kya ku polo ya, kana ngo ku mbandu ya minzangala yakexile mukulengela ku dima dya ndundu, mba we hanji ku mbandu ya atu akamukwa akexile mukudikongela mu jihota jiwana ja dikanga dyenyedi dya kyela. 6.- Aba atu enya akexile mudyanga kuxinganeka yoso yonzokwizaku – okivutwilu kwa man Zeka mwenyo kyakexile mukutakula boxi, mu njila yeneye yavundu yabeta mukusosa, o ikonda ya hama ya mahonjo mu kitangana kya man Zeka kubita kwenyoko mu usuku kya – mu mutungu wa njila mwamoneka mutu wabele wadifangana kwonzotene kubanga ni njinda wa itembu ya mbeji ya Abidili, itembu yeneye pe yejidile we kya mukubalumuna bulu o ikalanga ya jinjila yaxikama mu kaxaxi ka isasa; oizambelu ya mabata yotubuke we kya, mabata menyama yakambe kukala moxindile, kyenyeki kitembu anga kikala mukuxisa omalamba modikise, omalamba ma atu adikola mukwandala ngo o ufolo wa.
7.- Mukubatajala kwijiya yoso yakexile mubita mukikondoloko kye, omutu wenyo wabele – kwila wakexile mukwambata mu hota ya dikanu kambinga ka dikanya dyojimi we kya dyoluke ni dijina dya Juka ni kadizamba ku mutwe we – mwene waditunine kukumbulula o mukonda atu akexile kwenyoko adibongolola anga, mukuvutwila o itanesu yezala ni ujitu akexile kumubana atu akamukwa amwijiya kwenyoko, odiyala odyo wabandesa olukwaku lwe anga mulembu wausununa, pala kuxana, ku mbanji ya njila yofele fele yabeta mukuzukama, mutu umoxi mu dya wakexile mubingila okilungisu kya madimanda menyama madifanganene kuma kakexidye ni kilungisu. – Kima kyanyi kyamubita benyaba? – wakumbulula mwene, man Jack mwenyo. 8.- Kambonga kamoxi ni dijina dya Zito mwene watakula ndundulu mu lumbu lwa dibata dya man Zeka. Kyenyeki pe, man Zeka mwenyo pe jinjinda jamukwata anga wakwata, kana ngo ondundulu yenoyo, mba we hanji omutakwidi wa ndundulu, mwenyo amwixana Zito. 9.- Mba ondundulu yeneye pe yazangele kima kyoso kyoso kwenyoko? Ondundulu yeneye yanemena mutu? Yabudika vidulu? - wakumbulula hanji man Jack, kyoso kyakexile mukuyudika odikanya dyakwata kya yubya, ni wakexile we kya mukubokolwesa ni kutundisa mu dikanu dye, ni ku mazunu me, odixi dyenyedi dyadiswamene kya mu tulu ye.
10.- Ki twakijiya, man Jack. Twejiya ngo kuma omwadi wa lumbu lwa dibata odyo wixi kuma watangele kya kuma mu kitangana kyakazukama se ndundulu ibokona dingi ku bata dye, kana ngo ndundulu yonzokala yokwiki, mba we hanji omutakwidi ye anga woso wonzokwizaku kumuzokelela, kikale mutu woso woso kwonzomukwatelye kima! Anga okitangana kya kukala mu ngoji kyonzokala sekudikisa okisukilu kye, se ku mbandu ya jindandu je, okixinganeku kya kufutila yoso yozange… anga mwenyo wixi hanji kwila ojindandu ja azangidi enya wonzofwamena kumubinga okuloloka kwa ituxi ya ku mbandu ya atata, ya akuku, ya jityo je ni ku mbandu ya makamba ma muzangidi mwenyo, mukonda dya kukamba otermu wobange ndu mu kindala kyenyeki. 11.- Mukuditela mu dibitu dya dibata dya mutu amuxingi, kwene muzangala ni ndundulu akexile kwenyoko aakwate kya, man Jack mwenyo wadiboto, kala kyenyeki:
- Kubata okwo ngamubinga disesa. Manzekeeh. Eme yu, Jacki. - Mukwanyi? – Manzekeeh, eme mwene, Jack. – Eheheh! Man Jacki? Bokona kya, ngolokubinga. Bokona. Ngazediwa mukukumona, malangonzo… Eheh, man Jackyeeh? Amba kybi kaxi? Nuka dingi twadimwene!
12.- Atu oso akexile kwenyoko adixiba kyoso kyamono man Jack ni man Zeca kudibana jikandandu ku polo ya atu abuwama akexile kwaatonginina mu kaxi ka jidwela ja lumbu wa dibata dya man Zeka; atu enya adyelele kumona madimanda menyama molungise kya, madimanda menyama mabongolwele minzenza yadibangele jinguma ja mukwa dibata dyenyedi dyakwatele ndundulu ni kandenge kenyaka dijina dye Zito, mwene Zito mwenyo wakexile mutakwidi wabeta mukuxindila ndundulu mu wanda mu sanzala ya Rangelu kwenyoko.
13.- Mba kyebi, man Jack? Omaka molobita kyebi, kwenyoko? Ku bata dye mwala kyambote? - Mu ngalasa ya Nzambi, man Zeka! Setukatula o Arara kwara enya andala kutukwata, o yasubuka iyenda, ni kubulakana kwa dikota, mukonda o Arara kwara kandala kutonoka, kana ngana! Hanji mwene maza, ki ngakijiya seye wejiya kya, akwata Jingongo, mona a dikota ya Donana. 14.- Maka mama tuzuwela mu kizuwa kyakamukwa kya. Benyaba pe omaka mala kyebi? Otwana twe ni mana Dominginya? O Donana pangye ya kasule wala kyambote? Nuka dingi ngamumono. O Donana mwenyo wala mwene benyaba anga wakwata njila ya jingenji? Tunde mu muvu wabiti kindala, mu tambi ya Ximinya, kiluwa dingi ngamute mesu mami ku tandu dye! 15.- Ene oso ala kyambote, man Jack; etu twenda, kala kyakitangela adyakimi mu ixi yetu, manu. 16.- Kyawaba, manu, maji omaka mangibekesa benyaba, man Zeka, maka mama: ondumba dya atu ala bu kanga iyi yene yolongikatesa o muxima, kyenyeki pe, twafwama tulembwa kukala ni atu adibongolola mu kifwa kya mvunda ku mbanji yetu, kikale mukonda dya kima kyoso kyoso. O Jipela Njipi ni Arara Kwara enya abita abita dingi ni mesu ku tandu dyetu anga seamona dizumba dyoso dyoso dyatundu bu maka metu ene eza ni atukwata! Eye wejiya kyambote sekiki kima kyanyi. 17.- Kyawaba, man Jack, ngajimbulula yoso iwangitangela. Maji ana ya abana kikalakalu kyavulu, kikalakalu kya kidi, manu! Mutu uzwela uzwela dingi ene alembwa kwiva kuma kiki kyaakwatela kima, mukonda dya kukamba otermu, mu izuwa yoso ikala mukubita, ondundulu yotakule mwene benyaba, mu lumbu lwa dibata dyami, eme ndundulu ngaikwata, mu kitangana kina ki ngakexile mutunda ku bata pala kuya mubanga kadyenge kami. 18.- Kala kyakambele hanji kima, manweeh, o muzangala mwenyo wakambe otermo, mwene omutakwidi ya ndundu yeneye yolobekela maka, mwene watuku mu lumbu lwa dibata dyami sekixikanu kyami, kyenyeki pe anga, kala mutu woso woso wonzobanga mu ukexilu wenyo, ngamukwata we. Mwene mwene wolomumona waxikama mu kizongu kya lumbu lwa dibata benyaba. 19.- Kyawaba, manu. Walungwe! 20.- Sumbala kyenyeki pe, kyoso kyala omaka benyaba bu twala, ki twafwama kubanga unguma ni mizangala yeneye, manu! 21.- Twafwama tukala ni ene ku mbanji yetu, wevu kya? Se kakexile ene, omizangala enya, maza mwene onzotukwata kuma ene amono atu kitatu, atu enya anga azwata jikalasa jaxikelela ni mbinza yazele kwendela mu njila, amoxi mu kilunga kimoxi, akamukwa mu kilunga kyengi. 22.- Kibuka kimoxi kya mizangala yeneye yene yabana kwijiya kuma kwatuzukamene jinguma, manu, eme ni Mangololo ni Jinguma twakexile bwamoxi. Kyenyeki ngo twatenene kulenga jinguma anga jalembwa kutusanga. Man Zekeeeh! – Zwela kya, man Jack. 23.- Wiva hanji yoso ingondokutangela, manu: etu twafwama tukala mu kudinuma ni mizangala iyi mukonda ene mwene atulanga mukutwambela, mu usuku wenyo wadixibye kya, kwila mwala mu atu kala jingenji alokondoloka osanzala yetu, wamono kya? 24.- Ku mbandu yakamukwa hanji, manu Zeka, iyi yene ngo okutonoka kwa, semvula kyatulwe lwa. 25.- Kyoso mvula itula okutonoka kwa ubiluka lusolo, mukonda omenya menyama ma mvula, menya maxikama kya, mabilukisa omakanda ma kyela kya kutakula ndundu ni kinama, mu kifwa kya mazanga monene nene. 26.- Kyenyeki pe, okutonoka kwa kutonoka kwa kudifimbika mu menya mabolo ndu kubwikila kwa. Twafwama tukala twalanduka! Twaadyakimi, mukonda dya kyenyeki pe twafwama kwaadikisa, anandenge enya, onjila ya kukala moxi ya ijila, sumbala ounguma wenyo wamutokala. 27.- Ku mbandu yakamukwa hanji, man Zeka, ngakijiya kyambote kina kuma odibata dye dyala ni njanena imoxi ngo italela mu njila anga odibata odyo ki dyotunge ni mabaya, dyotunge ni mavu. 28.- Anga se ndundulu yenoyo pe yotakule mu lumbu lwa dibata dye, manweeh, lembwa, ojibuya jibanga jitene kukujindamesa muxima. 29.- Ku mbandu yakamukwa hanji, o lumbu lwa dibata dye ki lwobange ni vidulu, kana, alubangele ni mabaya ma tina kwila jisalale jalutubuka we kya. 30.- Ndundulu se aitakula mu mabaya menyama mozange we kya, yoso ikata yene o yama yeneye yotakule kya boxi kyoso atakwidi a ndundulu, o anandenge enya, akwata mukusununa inama ya mukwitakula mu wanda kwenyoko kya. 31.- Ndu mwene mu kitangana kiki eye mwene ngo utambula ombote yeneye, manu. 32.- Mwangiza kwelela mukukutangela maka mama, manu. 33.- Ojibuya jobange kwala ene, omizangala enya pe, manu, jibuya ja kwandala kukala ni ndundulu ku mbandu ya ngo anga, kyoso ndundulu yeneye ibokona mu wanda kwenyoko, ene adikola mukonda ala ku tandu, jinguma jala kya boxi, mukonda dya kyenyeki pe, akyedi ni ataledi akala mukwendela ni madima, oso asanguluka adibubala, aditakula boxi bwenyobo, ata mupyopyo, atakula masekele bulu anga akwata mukuxinga oso ala ku mbandu yengi, woso wala mu kibuka kyakamukwa. 34.- Iyi yene ngo, manu. 35.- Pala eye ni atu ndumba atungu benyaba, manu Zeka, ngolokwambela kya, iyi fidimi ya kidi mwene, manu, kima kyawaba kibekesa okusanguluka kwa mutu, kala eye mwene, mwa Rangelu benyaba, kwale ni mukengeji mu usuku, ne ku bata ne mwene ngo mu njila; kwale menya mu kitutu ku bata dye, menya ma xafadiji anga madisanga dikanga dina; odibata dye dilembwa mukubitisa omulenge ulenga bu kanga mukonda wala ngo ni dibitu dimoxi ni njanena yofele fele. 36.- Omakyela menyama mobange mu njila, manu, mene makala kala lumbu lwa kukala ku bata kwebi atu atena kukala kwenyoko kumoxi mukumona minzangala kwendela ni madima se idyatelu mukusota kubokolwesa ndundulu mu wanda wa jinguma ja ja kyela! Wolongivwa yoso ingala kukutangela kya, manu? 37.- Mukonda dya kyenyeki pe, eye u man Zeka, yoso iwafwamena kwibanga okujituna, kana ngo ondundulu yenoyo, mba we hanji omuzangala wenyo, mba wiluka, man Zeka: uxana amoxi mu dya pala kumona ima yoso iyi iwolobanga mukwaavutwila ondundulu ya; mukwabangesa kukala we jimbangi ja ukamba uwala nayu ku muxima kwala ene, ni kwaabangesa kukala jinga ku mbanji ye; mukutambula we ku mbandu ye okilondekesu kya kutena kukyelela jinga ondundulu yeneye sekilembwesu, mba ni muzokeledi wa kyela ku mbanji ya ni ulembwese, mwenyo kya, omatondalu mabekesa jimvunda, kikale mu kaxi ka dikanga dya ndundulu, kikale we hanji bu kanga dya dikanga dyenodyo. 38.- Sunga hanji kilunji kye ni ngikutangele kima: kujimbe kwaabana okikutu kwa anaya kwila mu kisukilu kya kyela mwakakala jinga kambombo kyozuze kya, ni jinzu jina jamutokala we, ni kitaba kina kyabeta mukuwaba, kina kyobange kya ni jindungu; ni foya yonene ya fwadinya ya museke, ni kamenya ni kasukidi, ima yoso iyi yolunge we kya exi ngongwenya, wiwanena kwala ene oso adibongolola kwenyoko anga kibilulu kya ngongwenya ukibana. Mukwaatalalesa o mukutu, uwabana umoxi umoxi nganza imoxi yezala ni kitoto kina kyabeta mukuwaba. 39.- Pala omakota, wakijiya pe kya: uyudika kyambote kina miswinyi yambote ya ngibidi ni nganza yambote ya kimbombo, kwabu… 40.- Man Zekeeh! – Zwela kaxi, man Jack.- - 41.- Ngolomona kuna mu kizongelu kya lumbu lwa dibata dye kafoya ni kitekelu kyazele kyongunge we kya kifwa kwondomesene dingi mukutekela odibata! 42.- Seye kwamesene dingi okitekelu kyenyeki ukibana kwa minzangala enya pala kuxindila odikanga dya kyela, mukonda kiluwa akimwene omaxindilu ma kyela mene omaxindilu dya mabata makondoloka odikanga dyenyedi dya kyela! 43.- Kidi mwene, manu! 44.- Tudidike o ima yoso iyi yozangeke, ni lusolo lwoso lwatokala anga eye ulembwa we kya mukukala kukangela omizangala iyi mukonda dya kutonoka ni kindundulu kya!

Comentários

Newsletter


Colabore com o Jornal Cultura - Envie-nos os artigos da sua autoria.

Colaboradores Ver todos